พินัยกรรม 5 แบบตามกฎหมายไทย เลือกแบบไหนให้เหมาะกับคุณ

หลายคนเข้าใจว่าพินัยกรรมมีเพียงรูปแบบเดียว แต่ความจริงประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์รับรองพินัยกรรมไว้ถึง 5 แบบ แต่ละแบบมีวิธีทำและเงื่อนไขที่ต่างกัน การเลือกแบบที่เหมาะสมและทำให้ถูกต้องตามแบบ คือกุญแจสำคัญที่ทำให้เจตนาของคุณมีผลตามกฎหมายจริง บทความนี้จะพาคุณรู้จักทั้ง 5 แบบอย่างเข้าใจง่าย

พินัยกรรมแบบธรรมดาคืออะไร

พินัยกรรมแบบธรรมดาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1656 เป็นแบบที่พบบ่อยที่สุด มีหลักสำคัญดังนี้

• ทำเป็นหนังสือ
• ลงวัน เดือน ปี ในขณะที่ทำ
• ผู้ทำพินัยกรรมลงลายมือชื่อต่อหน้าพยานอย่างน้อย 2 คนพร้อมกัน
• พยานทั้ง 2 คนต้องลงลายมือชื่อรับรองลายมือชื่อของผู้ทำพินัยกรรมในขณะนั้น

ข้อดีคือทำได้ไม่ยาก จะเขียนหรือพิมพ์ก็ได้ แต่ต้องระวังเรื่องพยานและการลงวันเดือนปีให้ครบถ้วน

แบบเขียนเองทั้งฉบับและแบบเอกสารฝ่ายเมือง

แบบเขียนเองทั้งฉบับ (มาตรา 1657) ผู้ทำพินัยกรรมต้องเขียนข้อความ วันเดือนปี และลงลายมือชื่อด้วยมือของตนเองทั้งฉบับ ห้ามพิมพ์หรือให้คนอื่นเขียนแทน ข้อดีคือไม่ต้องมีพยานและเป็นความลับ แต่เสี่ยงต่อการสูญหายหรือถูกโต้แย้งลายมือ

แบบเอกสารฝ่ายเมือง (มาตรา 1658) ทำต่อหน้านายอำเภอ (หรือผู้อำนวยการเขตในกรุงเทพมหานคร) พร้อมพยาน 2 คน เจ้าหน้าที่จะจดข้อความและรับรองให้ จึงน่าเชื่อถือและปลอมแปลงได้ยาก

แบบเอกสารลับและแบบทำด้วยวาจา

แบบเอกสารลับ (มาตรา 1660) ผู้ทำพินัยกรรมจัดทำข้อความ ปิดผนึก แล้วนำไปยื่นต่อนายอำเภอเพื่อรับรอง เหมาะกับผู้ที่ต้องการเก็บเนื้อหาเป็นความลับแต่ยังต้องการความน่าเชื่อถือจากทางราชการ

แบบทำด้วยวาจา (มาตรา 1663) ใช้ได้เฉพาะกรณีมีพฤติการณ์พิเศษ เช่น ตกอยู่ในอันตรายใกล้ความตาย หรืออยู่ในสถานการณ์ที่ไม่สามารถทำพินัยกรรมตามแบบอื่นได้ จึงเป็นแบบที่ใช้ในกรณีจำเป็นเร่งด่วนเท่านั้น

ตารางเปรียบเทียบพินัยกรรมทั้ง 5 แบบ

แบบพินัยกรรม	มาตรา	ข้อดี	ข้อควรระวัง
แบบธรรมดา	1656	ทำง่าย พิมพ์ได้	ต้องมีพยาน 2 คน ลงวันเดือนปีให้ครบ
แบบเขียนเองทั้งฉบับ	1657	เป็นส่วนตัว ไม่ต้องมีพยาน	เสี่ยงสูญหาย ถูกโต้แย้งลายมือ
แบบเอกสารฝ่ายเมือง	1658	น่าเชื่อถือ ปลอมยาก	ต้องนัดหมายและเดินทางไปอำเภอ/เขต
แบบเอกสารลับ	1660	รักษาความลับของเนื้อหา	ขั้นตอนมีหลายระดับ
แบบทำด้วยวาจา	1663	ใช้ในภาวะฉุกเฉิน	ใช้ได้เฉพาะพฤติการณ์พิเศษ

คำแนะนำ: ไม่ว่าจะเลือกแบบใด สิ่งสำคัญที่สุดคือทำให้ถูกต้องครบถ้วนตามแบบที่กฎหมายกำหนด เพราะหากผิดแบบ พินัยกรรมอาจตกเป็นโมฆะได้

สรุป

พินัยกรรมทั้ง 5 แบบมีจุดเด่นและข้อควรระวังต่างกัน โดยทั่วไปแบบธรรมดาและแบบเอกสารฝ่ายเมืองเป็นที่นิยม เพราะทำได้ไม่ยากและช่วยลดข้อโต้แย้งภายหลัง การเลือกแบบที่เหมาะสมกับสถานการณ์ของคุณและทำให้ถูกต้องตามแบบ จะช่วยให้เจตนาของคุณมีผลจริง หากต้องการคำปรึกษาในการเลือกและจัดทำพินัยกรรมให้รัดกุม ทีมทนายของทรัพย์กฤษดาทนายความ จังหวัดปทุมธานี ยินดีให้คำปรึกษา ทั้งนี้ผลในแต่ละกรณีย่อมขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงเป็นสำคัญ

← กลับไปหน้าบทความ