สิทธิรับมรดกของพ่อแม่และพี่น้อง เมื่อผู้ตายไม่มีบุตร
อธิบายลำดับทายาทเมื่อผู้ตายไม่มีผู้สืบสันดาน สิทธิของบิดามารดาและพี่น้อง พร้อมตัวอย่างการคำนวณส่วนแบ่งและตารางลำดับ
เมื่อผู้เสียชีวิตไม่มีบุตรหรือหลานสืบสายโลหิต คำถามคือทรัพย์มรดกจะตกแก่ใคร พ่อแม่ได้หรือไม่ พี่น้องมีสิทธิเพียงใด บทความนี้อธิบายลำดับทายาทและการคำนวณส่วนแบ่งในกรณีที่ผู้ตายไม่มีผู้สืบสันดาน
เมื่อไม่มีผู้สืบสันดาน ใครเป็นทายาทถัดไป
เมื่อผู้ตายไม่มีผู้สืบสันดาน คือไม่มีบุตร หลาน หรือผู้สืบสายลงไป ทายาทลำดับถัดไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1629 จะมีสิทธิรับมรดก โดยลำดับที่เกี่ยวข้องในกรณีนี้ ได้แก่ ลำดับ 2 บิดามารดา และลำดับ 3 พี่น้องร่วมบิดามารดา
ลำดับทายาทที่เกี่ยวข้อง
| ลำดับ | ทายาท |
|---|---|
| 1 | ผู้สืบสันดาน (กรณีนี้ไม่มี) |
| 2 | บิดามารดา |
| 3 | พี่น้องร่วมบิดามารดา |
| 4 | พี่น้องร่วมบิดาหรือร่วมมารดาเดียวกัน |
| 5 | ปู่ ย่า ตา ยาย |
| 6 | ลุง ป้า น้า อา |
หลักทั่วไปคือทายาทลำดับก่อนตัดทายาทลำดับหลัง อย่างไรก็ตาม บิดามารดามีข้อยกเว้นพิเศษดังจะกล่าวต่อไป
หลักพิเศษของบิดามารดาที่ยังมีชีวิต
แม้หลักทั่วไปคือลำดับก่อนตัดลำดับหลัง แต่บิดามารดาที่ยังมีชีวิตอยู่อาจได้รับส่วนแบ่งเสมือนทายาทคนหนึ่งร่วมกับทายาทลำดับถัดไปได้ในบางกรณี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1630 จึงเป็นกรณีที่บิดามารดาและพี่น้องอาจได้รับมรดกร่วมกัน ไม่ใช่บิดามารดาตัดสิทธิพี่น้องเสียทั้งหมด
นอกจากนี้ พี่น้องร่วมบิดามารดา (ลำดับ 3) มีสิทธิก่อนพี่น้องร่วมบิดาหรือร่วมมารดาเดียวกัน (ลำดับ 4) ดังนั้น หากมีพี่น้องแท้อยู่ พี่น้องต่างพ่อหรือต่างแม่จะยังไม่มีสิทธิ
ข้อสังเกต การคำนวณส่วนแบ่งกรณีไม่มีบุตรซับซ้อนกว่ากรณีทั่วไป เพราะต้องพิจารณาทั้งบิดามารดา พี่น้อง และคู่สมรสประกอบกัน ควรตรวจสอบโครงสร้างทายาทให้ครบถ้วนก่อนแบ่ง
ตัวอย่างการคำนวณส่วนแบ่ง
สมมติผู้ตายไม่มีบุตร แต่มีบิดามารดายังมีชีวิต และมีพี่น้องร่วมบิดามารดา การแบ่งจะคำนึงถึงบิดามารดาที่ได้ส่วนเสมือนทายาทคนหนึ่งร่วมกับพี่น้อง
นอกจากนี้ หากมีคู่สมรสร่วมด้วย คู่สมรสจะได้รับกึ่งหนึ่งของมรดก (รายละเอียดดูได้ในบทความเรื่องสิทธิรับมรดกของคู่สมรส) ส่วนที่เหลืออีกกึ่งหนึ่งจึงนำไปแบ่งกันระหว่างบิดามารดาและพี่น้องตามหลักข้างต้น
- ขั้นแรก แยกสินสมรสและส่วนของคู่สมรสออกก่อน (ถ้ามี)
- ขั้นที่สอง พิจารณาว่ามีบิดามารดาและพี่น้องลำดับใดบ้าง
- ขั้นที่สาม แบ่งส่วนที่เหลือตามหลักเสมือนทายาทคนหนึ่ง
สรุป
เมื่อผู้ตายไม่มีผู้สืบสันดาน บิดามารดาและพี่น้องร่วมบิดามารดาจะเข้ามามีสิทธิ โดยบิดามารดาที่ยังมีชีวิตมีหลักเกณฑ์พิเศษที่อาจรับร่วมกับพี่น้องได้ การคำนวณจึงต้องพิจารณาโครงสร้างทายาทอย่างรอบคอบ หากท่านไม่แน่ใจว่าใครมีสิทธิและได้สัดส่วนเท่าใด สามารถปรึกษาทีมทนายของ ทรัพย์กฤษดาทนายความ จังหวัดปทุมธานี เพื่อรับคำแนะนำตามข้อเท็จจริงเฉพาะกรณีของท่าน
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าผู้ตายไม่มีลูก ใครได้รับมรดก?
ทายาทลำดับถัดไปจะมีสิทธิ ได้แก่ บิดามารดา (ลำดับ 2) และพี่น้องร่วมบิดามารดา (ลำดับ 3) ตามหลักลำดับทายาท
บิดามารดายังมีชีวิตจะตัดสิทธิพี่น้องหรือไม่?
โดยทั่วไปลำดับก่อนตัดลำดับหลัง แต่บิดามารดาที่ยังมีชีวิตอาจได้ส่วนแบ่งเสมือนทายาทคนหนึ่งร่วมกับทายาทลำดับถัดไปได้ในบางกรณี
พี่น้องคนละพ่อหรือคนละแม่มีสิทธิเท่าพี่น้องร่วมพ่อแม่ไหม?
ไม่เท่ากัน พี่น้องร่วมบิดามารดา (ลำดับ 3) มีสิทธิก่อนพี่น้องร่วมบิดาหรือร่วมมารดาเดียวกัน (ลำดับ 4)
