การสละมรดก: ทำอย่างไร ผลเป็นอย่างไร
ทายาทสละมรดกได้ตามมาตรา 1612 ต้องทำเป็นหนังสือมอบแก่เจ้าหน้าที่ ห้ามสละบางส่วนหรือมีเงื่อนไข พร้อมตารางขั้นตอนและข้อควรระวัง
ทายาทไม่จำเป็นต้องรับมรดกเสมอไป กฎหมายเปิดช่องให้ทายาทสามารถ “สละมรดก” ได้ ซึ่งมักเกิดในกรณีที่กองมรดกมีหนี้มากกว่าทรัพย์ หรือเมื่อต้องการยกส่วนของตนให้ทายาทคนอื่น บทความนี้อธิบายวิธีการสละ ผลทางกฎหมาย และข้อควรระวังที่สำคัญ
การสละมรดกทำอย่างไร
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1612 การสละมรดกต้องแสดงเจตนาชัดแจ้ง โดยทำได้สองวิธี คือ
- ทำเป็นหนังสือมอบไว้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ เช่น นายอำเภอ
- ทำเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความ
การพูดด้วยวาจาว่าไม่ขอรับมรดก หรือเพียงนิ่งเฉยไม่เข้ามาเกี่ยวข้อง ยังไม่ถือเป็นการสละมรดกที่สมบูรณ์ตามกฎหมาย
เงื่อนไขสำคัญของการสละ
มาตรา 1613 วางหลักไว้ชัดเจนว่า การสละมรดกจะทำแต่เพียงบางส่วน หรือทำโดยมีเงื่อนไข หรือมีกำหนดเวลาไม่ได้ กล่าวคือ ต้องสละทั้งหมดโดยไม่มีเงื่อนไข และเมื่อสละไปแล้วจะถอนคืนไม่ได้ ดังนั้นการตัดสินใจสละมรดกจึงควรพิจารณาให้รอบคอบ
| ขั้นตอน | รายละเอียด |
|---|---|
| 1. พิจารณาทรัพย์และหนี้ | ตรวจสอบว่ากองมรดกมีทรัพย์หรือหนี้มากกว่ากัน |
| 2. ตัดสินใจสละทั้งหมด | ต้องสละทั้งหมด ไม่มีเงื่อนไข ไม่มีกำหนดเวลา |
| 3. จัดทำหนังสือสละมรดก | ทำเป็นหนังสือแสดงเจตนาชัดแจ้ง |
| 4. มอบแก่เจ้าหน้าที่ | มอบหนังสือไว้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ เช่น นายอำเภอ หรือทำสัญญาประนีประนอม |
ผลของการสละมรดก
เมื่อสละมรดกแล้ว ผู้สละถือเสมือนว่าไม่เคยเป็นทายาทมาก่อน อย่างไรก็ดี ตามมาตรา 1615 ผู้สืบสันดานของผู้สละมรดกยังมีสิทธิสืบมรดกต่อไปได้เสมือนผู้สละถึงแก่ความตาย จึงไม่ใช่ว่าการสละของพ่อแม่จะตัดสิทธิของลูกหลานไปด้วยเสมอไป
ข้อแนะนำ: หากเหตุผลที่ต้องการสละคือ “ยกให้ทายาทคนอื่น” ควรปรึกษาก่อนว่าควรใช้วิธีสละมรดกหรือวิธีตกลงแบ่งทรัพย์ เพราะผลต่อผู้สืบสันดานของท่านอาจต่างกัน
ข้อควรระวัง
การสละมรดกเพื่อหลีกเลี่ยงเจ้าหนี้ของตนเองอาจถูกเพิกถอนได้ หากเป็นการกระทำที่ทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ ดังนั้นผู้ที่มีหนี้สินส่วนตัวควรปรึกษาก่อนตัดสินใจ เพราะการสละที่ดูเหมือนเป็นสิทธิของตน อาจกลายเป็นประเด็นข้อพิพาทในภายหลัง
สรุป
การสละมรดกเป็นสิทธิที่กฎหมายรับรอง แต่มีรูปแบบและเงื่อนไขเคร่งครัดตามมาตรา 1612, 1613 และ 1615 และมีข้อควรระวังเรื่องเจ้าหนี้ ผลในแต่ละกรณีขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงเฉพาะราย หากท่านกำลังพิจารณาสละมรดก ทีมทนายของทรัพย์กฤษดาทนายความ ปทุมธานี ยินดีให้คำปรึกษาเพื่อช่วยตรวจสอบและจัดทำเอกสารให้ถูกต้อง
คำถามที่พบบ่อย
การสละมรดกต้องทำอย่างไรจึงสมบูรณ์
ตามมาตรา 1612 ต้องแสดงเจตนาชัดแจ้งเป็นหนังสือมอบไว้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ เช่น นายอำเภอ หรือทำเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความ จะสละด้วยวาจาเฉย ๆ ไม่ได้
สละมรดกแค่บางส่วนหรือมีเงื่อนไขได้ไหม
ไม่ได้ ตามมาตรา 1613 การสละมรดกต้องสละทั้งหมดโดยไม่มีเงื่อนไขและไม่มีกำหนดเวลา และเมื่อสละแล้วจะถอนคืนไม่ได้
ถ้าสละมรดกแล้วลูกของผู้สละยังมีสิทธิหรือไม่
มี ตามมาตรา 1615 ผู้สืบสันดานของผู้สละมรดกมีสิทธิสืบมรดกต่อไปได้เสมือนผู้สละถึงแก่ความตาย
