ตายโดยไม่มีพินัยกรรม แบ่งมรดกอย่างไร (ทายาทโดยธรรม)

เมื่อบุคคลถึงแก่ความตายโดยไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้ ทรัพย์มรดกจะไม่ได้ตกแก่ผู้ใดตามใจชอบ แต่ตกทอดแก่ “ทายาทโดยธรรม” ตามลำดับที่กฎหมายกำหนดไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1629 บทความนี้อธิบายลำดับทายาทและหลักการแบ่งส่วน เพื่อให้ครอบครัวเข้าใจสิทธิของตนเองได้ชัดเจนขึ้น

ทายาทโดยธรรมมีกี่ลำดับ

ตามมาตรา 1629 ทายาทโดยธรรมแบ่งออกเป็น 6 ลำดับ โดยถือหลักว่า “ทายาทลำดับก่อนตัดสิทธิทายาทลำดับถัดไป” หมายความว่า ตราบที่ยังมีทายาทในลำดับก่อนหน้าอยู่ ทายาทลำดับถัดไปจะไม่มีสิทธิรับมรดก เว้นแต่กรณีพิเศษของบิดามารดา

ลำดับ	ทายาทโดยธรรม
1	ผู้สืบสันดาน (บุตร หลานสืบสาย)
2	บิดามารดา
3	พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน
4	พี่น้องร่วมบิดาหรือร่วมมารดาเดียวกัน
5	ปู่ ย่า ตา ยาย
6	ลุง ป้า น้า อา

ข้อยกเว้นกรณีบิดามารดา

แม้หลักทั่วไปคือทายาทลำดับก่อนตัดลำดับถัดไป แต่มีข้อยกเว้นสำคัญตามมาตรา 1630 กล่าวคือ หากเจ้ามรดกมีทั้งผู้สืบสันดาน (ลำดับ 1) และบิดามารดา (ลำดับ 2) ที่ยังมีชีวิตอยู่ บิดามารดาจะไม่ถูกตัดสิทธิ แต่ได้รับส่วนแบ่งเสมือนเป็นทายาทคนหนึ่งร่วมกับผู้สืบสันดาน ส่วนทายาทลำดับ 3 ถึง 6 จึงจะถูกตัดสิทธิตามหลักทั่วไป

คู่สมรสมีสิทธิอย่างไร

คู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสโดยชอบด้วยกฎหมายเป็นทายาทโดยธรรมที่มีสิทธิรับมรดก “ร่วมเสมอ” ไม่ว่าจะมีทายาทลำดับใดอยู่ก็ตาม โดยส่วนแบ่งของคู่สมรสจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับว่ามีทายาทลำดับใดร่วมอยู่ด้วย รายละเอียดเรื่องสัดส่วนของคู่สมรสมีความซับซ้อน ผู้อ่านสามารถศึกษาเพิ่มเติมได้จากบทความเรื่องสิทธิของคู่สมรสในกองมรดก

ข้อแนะนำ: ก่อนแบ่งมรดก ควรตรวจสอบสถานะการจดทะเบียนสมรสและจำนวนทายาทแต่ละลำดับให้ครบถ้วน เพราะการตกหล่นทายาทคนหนึ่งอาจทำให้การแบ่งทั้งหมดต้องทบทวนใหม่

ตัวอย่างการแบ่งส่วน

สมมติกรณี (เป็นตัวอย่างที่ปรับเปลี่ยนรายละเอียดเพื่อความเป็นส่วนตัว) นาย ก. ถึงแก่ความตายโดยไม่ทำพินัยกรรม มีคู่สมรสที่จดทะเบียน 1 คน และบุตร 2 คน บิดามารดาเสียชีวิตไปแล้ว ในกรณีนี้มีทายาทผู้สืบสันดาน 2 คนเป็นลำดับ 1 และคู่สมรสเป็นทายาทร่วม ทายาทลำดับถัดไปทั้งหมดถูกตัดสิทธิ ส่วนของผู้สืบสันดานจะแบ่งเท่า ๆ กันระหว่างบุตรทั้งสอง โดยคู่สมรสได้รับส่วนแบ่งร่วมตามที่กฎหมายกำหนด

ทั้งนี้ผลของการแบ่งในแต่ละครอบครัวขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงเฉพาะราย เช่น จำนวนทายาท ประเภทของทรัพย์สิน และหนี้สินของกองมรดก ตัวอย่างข้างต้นเป็นเพียงภาพรวมเพื่อความเข้าใจเท่านั้น

สรุป

การแบ่งมรดกในกรณีไม่มีพินัยกรรมต้องเป็นไปตามลำดับทายาทโดยธรรมในมาตรา 1629 และข้อยกเว้นในมาตรา 1630 ซึ่งมีรายละเอียดที่ต้องพิจารณาเป็นรายกรณี หากท่านไม่แน่ใจว่าใครเป็นทายาทบ้างหรือควรแบ่งอย่างไร ทีมทนายของทรัพย์กฤษดาทนายความ ปทุมธานี ยินดีให้คำปรึกษาเพื่อตรวจสอบสิทธิและวางแนวทางจัดการมรดกที่เหมาะสมกับข้อเท็จจริงของท่าน

← กลับไปหน้าบทความ