ยกทรัพย์ให้ตอนมีชีวิต (ให้โดยเสน่หา) ต่างจากมรดกอย่างไร

เมื่อต้องการส่งต่อทรัพย์ให้คนในครอบครัว มีสองทางหลักคือ “ให้โดยเสน่หา” ขณะยังมีชีวิต หรือปล่อยให้ตกทอดเป็น “มรดก” เมื่อเสียชีวิต ทั้งสองแบบมีความแตกต่างทั้งเรื่องกรรมสิทธิ์ การถอนคืน และภาษี การเข้าใจความต่างจะช่วยให้เลือกแนวทางได้เหมาะกับสถานการณ์

การให้โดยเสน่หาคืออะไร

การให้โดยเสน่หาคือการที่ผู้ให้ยกทรัพย์ให้แก่ผู้รับขณะยังมีชีวิต เมื่อทำถูกต้องตามกฎหมาย กรรมสิทธิ์จะโอนทันทีและผู้ให้สละกรรมสิทธิ์ในทรัพย์นั้น ข้อสำคัญคือโดยหลักแล้วถอนคืนการให้ไม่ได้ เว้นแต่มีเหตุเนรคุณตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 531 ดังนั้นก่อนตัดสินใจให้ ควรพิจารณาให้รอบคอบเพราะเมื่อให้แล้วมักไม่อาจเรียกคืนได้

ภาษีของการให้โดยเสน่หา

ด้านภาษี การให้โดยเสน่หามี “ภาษีการรับให้” โดยทั่วไปเก็บจากส่วนที่เกินเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดต่อปี กล่าวคือ เกิน 20 ล้านบาทต่อปีสำหรับการให้แก่บุพการี ผู้สืบสันดาน หรือคู่สมรส และเกิน 10 ล้านบาทต่อปีสำหรับการให้แก่บุคคลอื่น โดยมีอัตรา 5% การเข้าใจเกณฑ์รายปีนี้ช่วยให้วางแผนการให้ได้อย่างเหมาะสม

มรดกแตกต่างอย่างไร

มรดกคือทรัพย์ที่ตกทอดเมื่อเจ้ามรดกเสียชีวิต กรรมสิทธิ์จะโอนเมื่อเจ้ามรดกตาย ไม่ใช่ขณะยังมีชีวิต ด้านภาษี มรดกมีภาษีการรับมรดกซึ่งเก็บเฉพาะส่วนที่ผู้รับได้รับเกิน 100 ล้านบาท จึงเห็นได้ว่าเกณฑ์ภาษีของมรดกสูงกว่าเกณฑ์รายปีของการให้ การเลือกแนวทางจึงต้องพิจารณามูลค่าทรัพย์และจังหวะเวลาประกอบกัน

ประเด็น	ให้ตอนมีชีวิต (ให้โดยเสน่หา)	มรดก
การโอนกรรมสิทธิ์	โอนทันทีเมื่อทำถูกต้อง	โอนเมื่อเจ้ามรดกตาย
การถอนคืน	โดยหลักถอนคืนไม่ได้ เว้นแต่เหตุเนรคุณ (มาตรา 531)	ใช้ตามพินัยกรรม/ลำดับทายาท เมื่อเสียชีวิต
เกณฑ์ภาษี	เกิน 20 ล้าน/ปี (บุพการี/ผู้สืบสันดาน/คู่สมรส), เกิน 10 ล้าน/ปี (บุคคลอื่น) อัตรา 5%	เก็บเฉพาะส่วนที่ผู้รับได้รับเกิน 100 ล้านบาท

ข้อดี ข้อเสีย และผลต่อทายาทคนอื่น

แต่ละแนวทางมีข้อดีข้อเสีย การให้ขณะมีชีวิตช่วยให้เห็นผลและจัดการได้ทันที แต่ผู้ให้สละกรรมสิทธิ์ไปแล้วและถอนคืนได้ยาก ส่วนมรดกให้ผู้เป็นเจ้ามรดกยังควบคุมทรัพย์ได้จนวาระสุดท้าย แต่กระบวนการหลังเสียชีวิตอาจใช้เวลา นอกจากนี้การให้ทรัพย์แก่ทายาทคนใดคนหนึ่งมากเป็นพิเศษอาจกระทบความรู้สึกของทายาทคนอื่น จึงควรคำนึงถึงความเป็นธรรมในครอบครัว ทั้งนี้ประเทศไทยไม่มีระบบบังคับส่วนแบ่งทายาทที่เข้มงวดเท่าบางประเทศ จึงมีความยืดหยุ่นในการจัดสรรพอสมควร

ข้อแนะนำ: ก่อนเลือกระหว่างการให้กับการปล่อยเป็นมรดก ควรประเมินมูลค่าทรัพย์ ภาระภาษีในแต่ละแบบ และผลต่อความสัมพันธ์ในครอบครัวให้ครบทุกด้าน

ตัวอย่างกรณีที่พบ (ปรับรายละเอียดเพื่อรักษาความลับ) คือเจ้าของทรัพย์ที่ต้องการช่วยบุตรขณะยังมีชีวิตจึงเลือกให้ทรัพย์บางส่วนภายในเกณฑ์ที่วางแผนภาษีไว้ และเก็บทรัพย์ส่วนใหญ่ไว้ส่งต่อเป็นมรดกตามพินัยกรรม ทำให้สมดุลทั้งเรื่องภาษีและความเป็นธรรม ทั้งนี้ผลของแต่ละเรื่องขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงเฉพาะราย

สรุป

การให้โดยเสน่หาและการตกทอดเป็นมรดกต่างมีจุดเด่นและข้อควรระวัง ทั้งเรื่องกรรมสิทธิ์ การถอนคืน และภาษี การเลือกแนวทางที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับสถานการณ์และเป้าหมายของแต่ละครอบครัว หากท่านกำลังพิจารณาว่าจะให้ทรัพย์ขณะมีชีวิตหรือปล่อยเป็นมรดก ทีมทนายและที่ปรึกษากฎหมายของเรายินดีให้คำปรึกษาตามข้อเท็จจริงของแต่ละราย ติดต่อเราเพื่อวางแผนร่วมกัน

← กลับไปหน้าบทความ