การตัดทายาทโดยธรรมมิให้รับมรดก
เจ้ามรดกตัดทายาทโดยธรรมได้ตามมาตรา 1608 โดยทำในพินัยกรรมหรือเป็นหนังสือมอบแก่เจ้าหน้าที่ พร้อมเปรียบเทียบการตัด กำจัด และสละมรดก
เจ้ามรดกอาจไม่ประสงค์ให้ทายาทโดยธรรมบางคนได้รับมรดกของตน กฎหมายจึงเปิดช่องให้ “ตัดทายาทโดยธรรม” ได้ภายใต้เงื่อนไขที่ชัดเจน บทความนี้อธิบายวิธีการตัดทายาท ผลทางกฎหมาย และความแตกต่างจากการถูกกำจัดและการสละมรดก
ตัดทายาทโดยธรรมทำได้อย่างไร
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1608 เจ้ามรดกมีสิทธิตัดทายาทโดยธรรมของตนมิให้รับมรดกได้ โดยทำได้สองวิธี คือ
- แสดงเจตนาชัดแจ้งไว้ในพินัยกรรม
- ทำเป็นหนังสือมอบไว้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่
ทั้งสองวิธีต้องระบุตัวทายาทที่ถูกตัดให้ชัดเจน เพื่อมิให้เกิดความสับสนว่าผู้ใดถูกตัดสิทธิ
การตัดโดยปริยาย
นอกจากการตัดโดยตรงแล้ว การที่เจ้ามรดกทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกทั้งหมดให้แก่บุคคลอื่น ย่อมถือว่าทายาทโดยธรรมที่มิได้รับส่วนใด ๆ ถูกตัดมิให้รับมรดกโดยปริยาย เพราะเมื่อไม่มีทรัพย์เหลือให้ตกทอดตามลำดับทายาทโดยธรรม ทายาทเหล่านั้นจึงไม่มีส่วนได้รับ
ต่างจากการถูกกำจัดอย่างไร
หลายคนสับสนระหว่าง “การตัด” กับ “การถูกกำจัด” มิให้รับมรดก ความแตกต่างสำคัญคือ การตัดเกิดจากเจตนาของเจ้ามรดกเอง ส่วนการถูกกำจัดเกิดจากความประพฤติของทายาทและเป็นผลของกฎหมายโดยอัตโนมัติ ไม่ขึ้นกับเจตนาของเจ้ามรดก
| หัวข้อ | การตัด | การกำจัด | การสละ |
|---|---|---|---|
| เกิดจาก | เจตนาเจ้ามรดก | ความประพฤติ/ผลของกฎหมาย | เจตนาของทายาทเอง |
| วิธีการ | พินัยกรรม หรือหนังสือมอบเจ้าหน้าที่ | เป็นไปโดยผลของกฎหมาย | หนังสือมอบเจ้าหน้าที่/ประนีประนอม |
| ผู้สืบสันดานรับแทนที่ | ไม่รับแทนที่ | รับแทนที่ได้ | สืบมรดกต่อได้ |
ข้อแนะนำ: หากต้องการตัดทายาทคนใดควรทำเป็นลายลักษณ์อักษรที่ชัดเจนและถูกต้องตามแบบ เพื่อลดโอกาสที่จะถูกโต้แย้งความสมบูรณ์ภายหลัง
ข้อสังเกตเรื่องผู้สืบสันดาน
จุดที่ต้องระวังคือ ผู้สืบสันดานของผู้ที่ถูกตัด “ไม่เข้ารับมรดกแทนที่” ซึ่งแตกต่างจากกรณีทายาทถูกกำจัดหรือถึงแก่ความตายก่อนเจ้ามรดก ที่ผู้สืบสันดานยังเข้ารับมรดกแทนที่ได้ ดังนั้นการตัดทายาทคนหนึ่งจึงมีผลกระทบถึงสายของทายาทคนนั้นด้วย
สรุป
การตัดทายาทโดยธรรมเป็นสิทธิของเจ้ามรดกตามมาตรา 1608 แต่ต้องทำให้ถูกแบบและระบุตัวบุคคลให้ชัด อีกทั้งมีผลต่อผู้สืบสันดานของผู้ถูกตัด ผลในแต่ละกรณีขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและเอกสารที่จัดทำ หากท่านต้องการวางแผนตัดทายาทหรือกำลังถูกโต้แย้งเรื่องนี้ ทีมทนายของทรัพย์กฤษดาทนายความ ปทุมธานี ยินดีให้คำปรึกษาเพื่อหาแนวทางที่เหมาะสม
คำถามที่พบบ่อย
เจ้ามรดกตัดทายาทโดยธรรมได้อย่างไร
ตามมาตรา 1608 ทำได้สองวิธี คือ แสดงเจตนาชัดแจ้งในพินัยกรรม หรือทำเป็นหนังสือมอบไว้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ โดยต้องระบุตัวทายาทที่ถูกตัดให้ชัดเจน
ถ้ายกทรัพย์ทั้งหมดให้คนอื่น ถือว่าตัดทายาทหรือไม่
ถือว่าทายาทโดยธรรมที่มิได้รับ ถูกตัดมิให้รับมรดกโดยปริยาย เมื่อเจ้ามรดกทำพินัยกรรมยกทรัพย์ทั้งหมดให้บุคคลอื่น
การตัดทายาทกับการถูกกำจัดต่างกันอย่างไร
การตัดเกิดจากเจตนาของเจ้ามรดก ส่วนการถูกกำจัดเกิดจากความประพฤติของทายาทและเป็นผลของกฎหมายเอง ไม่ใช่เจตนาของเจ้ามรดก
