คุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของผู้จัดการมรดก
ใครเป็นผู้จัดการมรดกได้บ้าง พร้อมสรุปลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 1718 และคุณสมบัติที่ดีที่ศาลพิจารณา
ก่อนจะตั้งใครเป็นผู้จัดการมรดก สิ่งสำคัญคือต้องเข้าใจว่ากฎหมายกำหนดคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามไว้อย่างไร เพื่อให้การจัดการมรดกเดินหน้าได้ราบรื่นและไม่ถูกโต้แย้งภายหลัง บทความนี้สรุปประเด็นสำคัญที่ควรรู้
ผู้จัดการมรดกตั้งได้อย่างไร
ผู้จัดการมรดกสามารถตั้งได้สองทาง คือ
- โดยพินัยกรรม ผู้ทำพินัยกรรมระบุตัวบุคคลที่ต้องการให้เป็นผู้จัดการมรดกไว้
- โดยคำสั่งศาล เมื่อทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียร้องขอ และศาลเห็นสมควรจึงมีคำสั่งตั้ง
ในทางปฏิบัติ แม้พินัยกรรมจะระบุตัวผู้จัดการมรดกไว้ การจะมีอำนาจดำเนินการต่อหน่วยงานต่าง ๆ เช่น ธนาคารหรือสำนักงานที่ดิน มักยังต้องมีคำสั่งศาลรับรองด้วย
ลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 1718
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1718 บุคคลต่อไปนี้จะเป็นผู้จัดการมรดกไม่ได้
| ลักษณะต้องห้าม | คำอธิบาย |
|---|---|
| ผู้ซึ่งยังไม่บรรลุนิติภาวะ | ผู้เยาว์ยังไม่มีความสามารถเต็มที่ในการทำนิติกรรม |
| บุคคลวิกลจริต หรือคนไร้ความสามารถ/เสมือนไร้ความสามารถ | บุคคลที่ศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถหรือเสมือนไร้ความสามารถ |
| บุคคลซึ่งศาลพิพากษาให้ล้มละลาย | ผู้ที่อยู่ในสภาวะล้มละลายตามคำพิพากษาของศาล |
หากผู้ที่ถูกเสนอชื่อมีลักษณะต้องห้ามข้อใดข้อหนึ่ง ศาลจะไม่ตั้งบุคคลนั้นเป็นผู้จัดการมรดก
ทายาทและผู้มีส่วนได้เสียร้องขอได้
โดยทั่วไป ทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียในกองมรดกสามารถร้องขอต่อศาลเพื่อเป็นผู้จัดการมรดกได้ ในการพิจารณา ศาลจะดูประกอบหลายปัจจัย เช่น
- ความเหมาะสมและความน่าเชื่อถือของผู้ร้อง
- ความสุจริตในการดำเนินการ
- ไม่มีผลประโยชน์ขัดกันกับกองมรดกอย่างรุนแรง
แม้บุคคลจะไม่มีลักษณะต้องห้ามตามกฎหมาย แต่หากมีพฤติการณ์ที่ทำให้เห็นว่าไม่เหมาะสม ศาลก็อาจไม่ตั้งหรือเลือกตั้งบุคคลอื่นแทนได้
ข้อควรระวัง: การปกปิดข้อเท็จจริงเรื่องลักษณะต้องห้าม หรือการมีผลประโยชน์ขัดกันแต่ไม่เปิดเผยต่อศาล อาจทำให้คำร้องถูกคัดค้านและการจัดการมรดกล่าช้าออกไป
คุณสมบัติที่ดีของผู้จัดการมรดก
นอกเหนือจากไม่มีลักษณะต้องห้าม ผู้จัดการมรดกที่ดีควรมีคุณสมบัติดังนี้
- น่าเชื่อถือและได้รับการยอมรับจากทายาทส่วนใหญ่
- มีเวลาดูแลและติดตามการจัดการมรดกได้จริง
- เข้าถึงข้อมูลและเอกสารเกี่ยวกับทรัพย์มรดกได้สะดวก
- มีความสุจริตและพร้อมจัดทำบัญชีทรัพย์อย่างโปร่งใส
สรุป
การเลือกผู้จัดการมรดกที่มีคุณสมบัติเหมาะสมและไม่มีลักษณะต้องห้าม เป็นจุดเริ่มต้นสำคัญที่ทำให้การจัดการมรดกเป็นไปอย่างราบรื่น หากท่านไม่แน่ใจว่าผู้ที่ตั้งใจจะเสนอชื่อนั้นมีคุณสมบัติครบถ้วนหรือไม่ ทีมทนายและที่ปรึกษากฎหมายของทรัพย์กฤษดาทนายความ ปทุมธานี ยินดีให้คำปรึกษา ทั้งนี้ ผลของแต่ละเรื่องย่อมขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและดุลพินิจของศาลเป็นรายกรณี
คำถามที่พบบ่อย
ใครตั้งผู้จัดการมรดกได้
ผู้จัดการมรดกตั้งได้สองทาง คือ โดยพินัยกรรมที่ผู้ตายระบุไว้ หรือโดยคำสั่งศาลเมื่อมีผู้มีส่วนได้เสียร้องขอ
ทายาทเป็นผู้จัดการมรดกได้หรือไม่
โดยทั่วไปทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียในกองมรดกสามารถร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกได้ หากไม่มีลักษณะต้องห้ามและไม่มีผลประโยชน์ขัดกันอย่างรุนแรง ศาลจะพิจารณาความเหมาะสมเป็นรายกรณี
คนล้มละลายเป็นผู้จัดการมรดกได้หรือไม่
ไม่ได้ บุคคลซึ่งศาลพิพากษาให้ล้มละลายเป็นหนึ่งในลักษณะต้องห้ามที่จะเป็นผู้จัดการมรดกตามมาตรา 1718
